युवराज शाह| दमक, झापा | १९ कात्तिक २०८३
झापाको दमक नगरपालिकाले : बजार व्यवस्थापनका नाममा फुटपाथ तथा सडक अवरुद्ध हुने गरी सञ्चालन गरिने व्यापारमा कडाइ गर्ने निर्णय गरेको छ। चाडपर्वको समयमा बजार व्यवस्थापन, उपभोक्ता हित र सार्वजनिक स्थानको संरक्षण गर्ने उद्देश्यसहित नगरपालिकाले यस्तो निर्णय गरेको हो। तर बजार व्यवस्थापनका क्रममा दैनिक ज्यालादारी र सानो पुँजीबाट जीविकोपार्जन गर्ने फुटपाथ व्यापारीहरूको रोजीरोटी कसरी सुरक्षित गर्ने भन्ने प्रश्न पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण बनेको छ।
पूर्वसन्देश दैनिकमा प्रकाशित समाचारअनुसार दमक नगरपालिकाले व्यवसायस्थलभन्दा बाहिर फुटपाथ तथा सडक अवरुद्ध हुने गरी व्यापार गर्न नपाइने व्यवस्था कार्यान्वयन गर्ने निर्णय गरेको छ। व्यवसाय दर्ता गर्दा तोकिएको स्थानमा मात्रै व्यवसाय सञ्चालन गर्नुपर्ने तथा नियम उल्लंघन गरेमा सामान जफत र जरिवाना गर्न सकिने व्यवस्था पनि नगरपालिकाले अघि सारेको छ।
त्यस्तै, तिहारलाई लक्षित गर्दै : भन्सार छली गरी ल्याइएका फूल तथा प्लास्टिकजन्य फूल बिक्री गरेको पाइएमा जफत गरी नष्ट गर्ने निर्णय गरिएको नगर उपप्रमुख रेगिना भट्टराई प्रसाईंले जानकारी दिएको उज्यालो खबरको समाचारमा उल्लेख छ।
तर बजार व्यवस्थापन र साना व्यापारीको जीविकोपार्जनबीच सन्तुलन कायम गर्नु स्थानीय सरकारको महत्वपूर्ण जिम्मेवारी हो। फुटपाथमा व्यापार गर्ने सबै व्यक्ति ठूला व्यवसायी होइनन्। कतिपयका लागि यही सानो व्यापार परिवारको दैनिक खर्च, बालबालिकाको पढाइ र घरखर्च जुटाउने एकमात्र माध्यम हुन सक्छ।
विशेषगरी तिहारजस्ता चाडपर्वमा फूलमाला, पूजासामग्री तथा अन्य सामग्री बिक्री गरेर केही आम्दानी गर्ने साना व्यापारीका लागि चाडपर्वको व्यापार वर्षकै महत्वपूर्ण अवसरमध्ये एक हो।
सार्वजनिक सडक तथा फुटपाथ सर्वसाधारणको आवागमनका लागि खुला रहनुपर्छ भन्ने विषयमा दुईमत छैन। तर सडक खाली गराउने नाममा साना व्यापारीको जीविकोपार्जनको विकल्पसमेत नसोच्ने हो भने बजार व्यवस्थापनको मानवीय पक्ष कमजोर हुन सक्छ।
नगरपालिकासँग केही महत्वपूर्ण प्रश्न: दमक नगरपालिकाले फुटपाथ व्यापार नियन्त्रण गर्ने निर्णय कार्यान्वयन गर्दा साना व्यापारीका लागि वैकल्पिक व्यापारिक स्थानको व्यवस्था गरेको छ कि छैन?
फूलमाला तथा पूजासामग्री :बेचेर जीविकोपार्जन गर्ने साना व्यापारी र भन्सार छली गरी अवैध सामान बिक्री गर्ने व्यवसायीलाई एउटै दृष्टिकोणबाट हेरिएको त छैन? यी प्रश्नको स्पष्ट जवाफ आउनु आवश्यक छ।
कारबाही मात्र होइन, विकल्प पनि देओस् स्थानीय सरकार: नगरपालिकाले सार्वजनिक स्थानको संरक्षण गर्नुका साथै साना व्यापारीको जीविकोपार्जनलाई पनि प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ। फुटपाथ अवरुद्ध नहुने गरी निश्चित स्थान, समय र मापदण्ड तोकेर साना व्यापारीलाई व्यवस्थित रूपमा व्यापार गर्ने अवसर दिन सकिन्छ।
यसले एकातिर बजारलाई व्यवस्थित बनाउन सहयोग गर्छ भने अर्कोतिर साना व्यापारीको रोजीरोटी पनि जोगाउन सक्छ। स्थानीय सरकारको सफलता सडक खाली गराउन सक्ने क्षमतामा मात्रै होइन, सडकमा व्यापार गरेर परिवार पाल्ने नागरिकको जीवनमा कति सहजता ल्याउन सक्यो भन्ने कुरामा पनि मापन हुनुपर्छ।
सार्वजनिक स्थान सबैको हो, त्यसैले व्यवस्थापन पनि न्यायपूर्ण हुनुपर्छ। फुटपाथ खाली गराउने निर्णयसँगै साना व्यापारीका लागि वैकल्पिक व्यवस्था गर्नु दमक नगरपालिकाको मानवीय तथा सामाजिक जिम्मेवारीसमेत हो।
समाचार सार्वजनिक रूपमा प्रकाशित बजार व्यवस्थापनसम्बन्धी निर्णय र उपलब्ध समाचार विवरणमा आधारित छ। फुटपाथ व्यापारी हटाइएको भनिएको पछिल्लो घटनाको मिति, स्थान, प्रभावित व्यक्तिको संख्या र कारबाहीको विवरण स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी छ। सम्बन्धित पक्षको प्रतिक्रिया प्राप्त भएपछि थप विवरण समेटिनेछ।